Home  ›  GK

અહીં ભારતના બધા વડા પ્રધાનો અને રાષ્ટ્રપતિઓની સંપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ યાદી છે / complete and clear list of all Prime Ministers and Presidents of India / Prime Minister vs President (Quick Comparison)


 ૧૯૪૭માં સ્વતંત્રતા પછી ભારતનો સમૃદ્ધ લોકશાહી ઇતિહાસ રહ્યો છે, જે તેના વડા પ્રધાનો અને રાષ્ટ્રપતિઓ દ્વારા ઘડવામાં આવ્યો હતો. જવાહરલાલ નહેરુ પ્રથમ વડા પ્રધાન બન્યા અને આધુનિક, ધર્મનિરપેક્ષ રાષ્ટ્રનો પાયો નાખ્યો, ત્યારબાદ લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જેવા નેતાઓ આવ્યા, જેઓ તેમના નારા "જય જવાન જય કિસાન" માટે જાણીતા હતા, અને ભારતના પ્રથમ મહિલા વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી, જેમણે બેંક રાષ્ટ્રીયકરણ અને ૧૯૭૧ના યુદ્ધમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. ગઠબંધન રાજકારણના સમયગાળા પછી, પી. વી. નરસિંહ રાવ જેવા વડા પ્રધાનોએ ૧૯૯૧માં આર્થિક ઉદારીકરણ રજૂ કર્યું, અટલ બિહારી વાજપેયીએ ભારતની વૈશ્વિક સ્થિતિ મજબૂત કરી, મનમોહન સિંહે આર્થિક વિકાસ અને સામાજિક કાયદા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, અને નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૦૧૪ થી માળખાગત સુવિધાઓ, ડિજિટલાઇઝેશન અને શાસન સુધારાઓ પર ભાર મૂકીને ભારતનું નેતૃત્વ કર્યું છે. સમાંતર રીતે, ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદથી શરૂ કરીને ભારતના રાષ્ટ્રપતિઓએ રાજ્યના બંધારણીય વડા તરીકે સેવા આપી છે, સ્થિરતા અને સાતત્ય સુનિશ્ચિત કર્યું છે. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન, ડૉ. ઝાકિર હુસૈન, ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ અને વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ જેવા પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રપતિઓએ બંધારણીય મૂલ્યોને જાળવી રાખ્યા છે અને રાષ્ટ્રની એકતાનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે.



✸ અહીં ભારતના બધા વડા પ્રધાનો અને રાષ્ટ્રપતિઓની સંપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ યાદી છે / list of all Prime Ministers and Presidents of India


 **ભારતના વડા પ્રધાનો** 


1. **જવાહરલાલ નેહરુ** (૧૯૪૭–૧૯૬૪)

૨. **ગુલઝારીલાલ નંદા** *(કાર્યકારી)* (૧૯૬૪)

૩. **લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી** (૧૯૬૪–૧૯૬૬)

૪. **ગુલઝારીલાલ નંદા** *(કાર્યકારી)* (૧૯૬૬)

૫. **ઇન્દિરા ગાંધી** (૧૯૬૬–૧૯૭૭)

૬. **મોરારજી દેસાઇ** (૧૯૭૭–૧૯૭૯)

૭. **ચરણ સિંહ** (૧૯૭૯–૧૯૮૦)

૮. **ઇન્દિરા ગાંધી** (૧૯૮૦–૧૯૮૪)

૯. **રાજીવ ગાંધી** (1984-1989)

10. **વી. પી. સિંઘ** (1989-1990)

11. **ચંદ્ર શેખર** (1990-1991)

12. **પી. વી. નરસિમ્હા રાવ** (1991-1996)

13. **અટલ બિહારી વાજપેયી** (1996)

14. **એચ. ડી. દેવેગૌડા** (1996-1997)

15. **આઇ. કે. ગુજરાલ** (1997-1998)

16. **અટલ બિહારી વાજપેયી** (1998-2004)

17. **મનમોહન સિંહ** (2004-2014)

18. **નરેન્દ્ર મોદી** (2014-હાલ)


Prime Ministers of India

  1. Jawaharlal Nehru (1947–1964)

  2. Gulzarilal Nanda (Acting) (1964)

  3. Lal Bahadur Shastri (1964–1966)

  4. Gulzarilal Nanda (Acting) (1966)

  5. Indira Gandhi (1966–1977)

  6. Morarji Desai (1977–1979)

  7. Charan Singh (1979–1980)

  8. Indira Gandhi (1980–1984)

  9. Rajiv Gandhi (1984–1989)

  10. V. P. Singh (1989–1990)

  11. Chandra Shekhar (1990–1991)

  12. P. V. Narasimha Rao (1991–1996)

  13. Atal Bihari Vajpayee (1996)

  14. H. D. Deve Gowda (1996–1997)

  15. I. K. Gujral (1997–1998)

  16. Atal Bihari Vajpayee (1998–2004)

  17. Manmohan Singh (2004–2014)

  18. Narendra Modi (2014–Present)


 **ભારતના રાષ્ટ્રપતિ**


1. **ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ** (1950-1962)

2. **ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન** (1962-1967)

3. **ડૉ. ઝાકિર હુસૈન** (1967-1969)

4. **વી. વી. ગીરી** (1969-1974)

5. **ફખરુદ્દીન અલી અહેમદ** (1974–1977)

6. **નીલમ સંજીવા રેડ્ડી** (1977–1982)

7. **ગિયાની ઝૈલ સિંહ** (1982-1987)

8. **રામાસ્વામી વેંકટરામન** (1987–1992)

9. **ડૉ. શંકર દયાળ શર્મા** (1992-1997)

10. **કે. આર. નારાયણન** (1997-2002)

11. **ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ** (૨૦૦૨–૨૦૦૭)

૧૨. **પ્રતિભા પાટિલ** (૨૦૦૭–૨૦૧૨)

૧૩. **પ્રણવ મુખર્જી** (૨૦૧૨–૨૦૧૭)

૧૪. **રામનાથ કોવિંદ** (૨૦૧૭–૨૦૨૨)

૧૫. **દ્રૌપદી મુર્મુ** (૨૦૨૨–વર્તમાન)



Presidents of India

  1. Dr. Rajendra Prasad (1950–1962)

  2. Dr. Sarvepalli Radhakrishnan (1962–1967)

  3. Dr. Zakir Husain (1967–1969)

  4. V. V. Giri (1969–1974)

  5. Fakhruddin Ali Ahmed (1974–1977)

  6. Neelam Sanjiva Reddy (1977–1982)

  7. Giani Zail Singh (1982–1987)

  8. Ramaswamy Venkataraman (1987–1992)

  9. Dr. Shankar Dayal Sharma (1992–1997)

  10. K. R. Narayanan (1997–2002)

  11. Dr. A. P. J. Abdul Kalam (2002–2007)

  12. Pratibha Patil (2007–2012)

  13. Pranab Mukherjee (2012–2017)

  14. Ram Nath Kovind (2017–2022)

  15. Droupadi Murmu (2022–Present)


📌 મહત્વપૂર્ણ તથ્યો: ભારતના વડા પ્રધાનો

⭐ પ્રથમ અને રેકોર્ડ

  • પ્રથમ વડા પ્રધાન: જવાહરલાલ નહેરુ
  • સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા વડા પ્રધાન: જવાહરલાલ નહેરુ (≈17 વર્ષ)
  • પ્રથમ મહિલા વડા પ્રધાન: ઇન્દિરા ગાંધી
  • સૌથી નાના વડા પ્રધાન: રાજીવ ગાંધી (40 વર્ષ)
  • દક્ષિણ ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન: પી. વી. નરસિંહ રાવ
  • સ્વતંત્રતા પછી જન્મેલા પ્રથમ વડા પ્રધાન: નરેન્દ્ર મોદી
  • બે વાર સેવા આપનારા એકમાત્ર વડા પ્રધાન (સતત નહીં): અટલ બિહારી વાજપેયી
  • ક્યારેય સંસદનો સામનો ન કરનારા એકમાત્ર વડા પ્રધાન: ચરણ સિંહ

📌 Important Facts: Prime Ministers of India

⭐ Firsts & Records

  • First Prime Minister: Jawaharlal Nehru

  • Longest-serving PM: Jawaharlal Nehru (≈17 years)

  • First Woman PM: Indira Gandhi

  • Youngest PM: Rajiv Gandhi (40 years)

  • First PM from South India: P. V. Narasimha Rao

  • First PM born after Independence: Narendra Modi

  • Only PM to serve twice (non-consecutive): Atal Bihari Vajpayee

  • Only PM who never faced Parliament: Charan Singh


⚠️ કાર્યકારી વડા પ્રધાન

ગુલઝારીલાલ નંદા - બે વાર કાર્યકારી વડા પ્રધાન તરીકે સેવા આપી

⚠️ Acting Prime Minister

  • Gulzarilal Nanda – Served twice as Acting PM

📌 મહત્વપૂર્ણ તથ્યો: ભારતના રાષ્ટ્રપતિ

⭐ પ્રથમ અને રેકોર્ડ

  • પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ: ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
  • બે ટર્મ ધરાવતા એકમાત્ર રાષ્ટ્રપતિ: ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
  • પ્રથમ મુસ્લિમ રાષ્ટ્રપતિ: ડૉ. ઝાકિર હુસૈન
  • પ્રથમ શીખ રાષ્ટ્રપતિ: જ્ઞાની ઝૈલ સિંહ
  • પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ: પ્રતિભા પાટિલ
  • પ્રથમ દલિત રાષ્ટ્રપતિ: કે. આર. નારાયણન
  • પ્રથમ આદિવાસી મહિલા પ્રમુખઃ દ્રૌપદી મુર્મુ
  • "મિસાઇલ મેન" પ્રમુખ: ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ

📌 Important Facts: Presidents of India

⭐ Firsts & Records

  • First President: Dr. Rajendra Prasad

  • Only President with two terms: Dr. Rajendra Prasad

  • First Muslim President: Dr. Zakir Husain

  • First Sikh President: Giani Zail Singh

  • First Woman President: Pratibha Patil

  • First Dalit President: K. R. Narayanan

  • First Tribal Woman President: Droupadi Murmu

  • “Missile Man” President: Dr. A. P. J. Abdul Kalam

📝 Most Asked Exam Questions

  1. Who appoints the Prime Minister? → President
  2. Who is the real executive head? → Prime Minister
  3. Who can remove the PM? → Lok Sabha (No-Confidence Motion)
  4. Who is the Supreme Commander of Armed Forces? → President
📝 પરીક્ષામાં સૌથી વધુ પૂછાતા પ્રશ્નો

વડાપ્રધાનની નિમણૂક કોણ કરે છે? → રાષ્ટ્રપતિ

વાસ્તવિક કાર્યકારી વડા કોણ છે? → વડા પ્રધાન

વડાપ્રધાનને કોણ દૂર કરી શકે છે? → લોકસભા (અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ)

સશસ્ત્ર દળોના સુપ્રીમ કમાન્ડર કોણ છે? → રાષ્ટ્રપતિ

FeaturePrime MinisterPresident
Real Power✅ Yes❌ Mostly ceremonial
Head of Government✅❌
Head of State❌✅
Elected ByLok SabhaElectoral College
Term5 years (flexible)5 years

🕰️ કાલક્રમિક સમયરેખા (યાદ રાખવામાં સરળ)

વડાપ્રધાન (મુખ્ય તબક્કાઓ)

  • ૧૯૪૭–૧૯૬૪: જવાહરલાલ નહેરુ (રાષ્ટ્ર નિર્માણ)
  • ૧૯૬૪–૧૯૬૬: લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી (જય જવાન જય કિસાન)
  • ૧૯૬૬–૧૯૭૭: ઇન્દિરા ગાંધી (બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ, કટોકટી)
  • ૧૯૭૭–૧૯૮૦: મોરારજી દેસાઈ અને ચરણ સિંહ (પ્રથમ બિન-કોંગ્રેસી સરકાર)
  • ૧૯૮૦–૧૯૮૪: ઇન્દિરા ગાંધી (બીજો કાર્યકાળ)
  • ૧૯૮૪–૧૯૮૯: રાજીવ ગાંધી (ટેકનોલોજી અને ટેલિકોમ પ્રોત્સાહન)
  • ૧૯૯૧–૧૯૯૬: પી. વી. નરસિંહ રાવ (આર્થિક ઉદારીકરણ)
  • ૧૯૯૮–૨૦૦૪: અટલ બિહારી વાજપેયી (પરમાણુ પરીક્ષણો, હાઇવે)
  • ૨૦૦૪–૨૦૧૪: મનમોહન સિંહ (આરટીઆઈ, મનરેગા)
  • ૨૦૧૪–હાલ: નરેન્દ્ર મોદી (ડિજિટલ ઇન્ડિયા, GST, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર)


🕰️ Chronological Timeline (Easy to Remember)

Prime Ministers (Key Phases)

  • 1947–1964: Jawaharlal Nehru (Nation building)

  • 1964–1966: Lal Bahadur Shastri (Jai Jawan Jai Kisan)

  • 1966–1977: Indira Gandhi (Banks nationalised, Emergency)

  • 1977–1980: Morarji Desai & Charan Singh (First non-Congress govt)

  • 1980–1984: Indira Gandhi (Second term)

  • 1984–1989: Rajiv Gandhi (Technology & telecom push)

  • 1991–1996: P. V. Narasimha Rao (Economic liberalisation)

  • 1998–2004: Atal Bihari Vajpayee (Nuclear tests, highways)

  • 2004–2014: Manmohan Singh (RTI, MGNREGA)

  • 2014–Present: Narendra Modi (Digital India, GST, infrastructure)

📜 રાષ્ટ્રપતિઓ દ્વારા મુખ્ય નિર્ણયો


  • ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ: બંધારણનો પ્રથમ અમલ
  • ઝાકિર હુસૈન: પદ પર મૃત્યુ પામેલા પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ
  • ફખરુદ્દીન અલી અહેમદ: કટોકટીની ઘોષણા પર હસ્તાક્ષર (૧૯૭૫)
  • ગિયાની ઝૈલ સિંહ: પોકેટ વીટોનો ઉપયોગ (પોસ્ટ ઓફિસ બિલ)
  • કે. આર. નારાયણન: બંધારણીય નૈતિકતા પર ભાર મૂક્યો
  • પ્રણવ મુખર્જી: બાંગ્લાદેશની મુલાકાત લેનારા પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ (સત્તાવાર)
  • દ્રૌપદી મુર્મુ: આદિવાસી અને પાયાના સ્તરના પ્રતિનિધિત્વ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

📜 Major Decisions by Presidents

  • Dr. Rajendra Prasad: First Constitution implementation

  • Zakir Husain: First President to die in office

  • Fakhruddin Ali Ahmed: Signed Emergency proclamation (1975)

  • Giani Zail Singh: Used Pocket Veto (Post Office Bill)

  • K. R. Narayanan: Asserted constitutional morality

  • Pranab Mukherjee: First President to visit Bangladesh (official)

  • Droupadi Murmu: Focus on tribal & grassroots representation


📚 ભારતીય બંધારણના લેખો (ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ)


  • કલમ ૭૪: મંત્રી પરિષદ રાષ્ટ્રપતિને સહાય કરે છે
  • કલમ ૭૫: વડા પ્રધાનની નિમણૂક અને જવાબદારી

રાષ્ટ્રપતિ


  • કલમ ૫૨: ભારતના રાષ્ટ્રપતિ
  • કલમ ૫૩: કારોબારી સત્તાઓ
  • કલમ ૬૧: રાષ્ટ્રપતિનો મહાભિયોગ
  • કલમ ૭૨: માફ કરવાની સત્તાઓ

📚 Articles of the Indian Constitution (Very Important)

Prime Minister

  • Article 74: Council of Ministers aids President

  • Article 75: Appointment & responsibility of PM

President

  • Article 52: President of India

  • Article 53: Executive powers

  • Article 61: Impeachment of President

  • Article 72: Pardon powers

🧠 મુશ્કેલ પરીક્ષા તથ્યો


  • ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં 18 વડા પ્રધાનો થયા છે
  • ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં 15 રાષ્ટ્રપતિઓ થયા છે
  • રાષ્ટ્રપતિ સીધા લોકો દ્વારા ચૂંટાતા નથી
  • પીએમ રાજ્યસભાના સભ્ય હોઈ શકે છે (મનમોહન સિંહ)
  • રાષ્ટ્રપતિ એક જ વાર બિલ પરત કરી શકે છે (મની બિલ સિવાય)

🎯 One-Line MCQs (Practice)

  1. Who was the first non-Congress Prime Minister?
    → Morarji Desai

  2. Who was the first woman President of India?
    → Pratibha Patil

  3. Which PM started economic reforms in 1991?
    → P. V. Narasimha Rao

  4. Who is the current Supreme Commander of Armed Forces?
    → President Droupadi Murmu

🎯 એક-લાઇન MCQs (પ્રેક્ટિસ)


1. પ્રથમ બિન-કોંગ્રેસી વડા પ્રધાન કોણ હતા?
→ મોરારજી દેસાઈ

2. ભારતના પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ કોણ હતા?
→ પ્રતિભા પાટિલ

3. 1991 માં કયા વડા પ્રધાને આર્થિક સુધારા શરૂ કર્યા હતા?
→ પી. વી. નરસિંહ રાવ

4. સશસ્ત્ર દળોના વર્તમાન સુપ્રીમ કમાન્ડર કોણ છે?

→ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ








Powered by Blogger.